Hỏi đáp công nghệ

Bug là gì trong IT? 11 loại bug mà developer hay mắc nhất

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Table of Contents

Bug hay lỗi phần mềm rất bất tiện và có khả tiềm tàng làm tốn tài nguyên và gây ra các loại chi phí phát sinh. Trong bài viết này, Hỏi đáp Công nghệ sẽ giúp bạn tìm hiểu Bug là gì, các loại bug phần mềm khác nhau và cách khắc phục chúng. Cùng bắt đầu nhé!

Ngày nay, các nhóm phát triển phần mềm phải đối mặt với áp lực lớn trong việc viết ra những đoạn code khổng lồ, nhanh chóng, hiệu quả và đáp ứng từng yêu cầu cụ thể của doanh nghiệp và khách hàng. Thêm vào đó, các dự án ngày nay đang trở nên phức tạp hơn nhiều và các bug phần mềm chắc chắn sẽ xảy ra, dù cho các lập trình viên có cẩn thận hay có kỹ năng tốt như thế nào.

Bug là gì
Bug là gì?

Các bug phần mềm có thể bao gồm từ các bug phổ biến và tương đối đơn giản, như một nút không thể nhấp vào chẳng hạn,  cho đến những lo ngại về bảo mật nghiêm trọng có thể làm trì hoãn bản phát hành sắp ra mắt hoặc thay đổi hoàn toàn hành vi của chương trình. Những lỗi lập trình này có thể dẫn đến tổn thất nghiêm trọng về mặt tài chính và gây tổn hại nghiêm trọng đến danh tiếng của công ty.

Cho dù đó là một bug là phổ biến hay một lỗi phần mềm nghiêm trọng hơn, chúng chắc chắn sẽ xảy ra trong vòng đời phát triển của dự án của bạn, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn lúc nào cũng phải sợ chúng. Bằng cách nhận thức được 11 loại bug phần mềm dưới đây và sử dụng các loại kiểm thử khác nhau, bạn cùng các nhân viên hoặc nhóm phát triển phần mềm hoàn toàn có thể đảm bảo rằng dự án tiếp theo của các bạn sẽ không có bug và đạt được sự hài lòng hoàn toàn của khách hàng.

Bug là gì? Và Tại sao Chúng Quan trọng?

Theo Wikipedia:

Lỗi phần mềm (bug) là một lỗi hay hỏng hóc trong chương trình hoặc hệ thống máy tính khiến nó tạo ra kết quả không chính xác hoặc không mong muốn hoặc hành xử theo những cách không lường trước được.

Có thể thuật ngữ “bug” được nữ lập trình viên máy tính Grace Hopper đặt ra vào năm 1947 sau khi bà tìm thấy một con sâu bướm (tiếng anh là bug) đã chết trong rơ le của máy tính cơ điện Mark II tại Đại học Harvard. Hoặc có thể quay trở lại quá khứ xa xôi hơn, Thomas Edison, người đã sử dụng thuật ngữ này khi làm việc trên hệ thống điện báo bốn mặt vào năm 1873.

Bất kể nguồn gốc của thuật ngữ này là như thế nào, bug phần mềm xảy ra khi có sai sót trong mã nguồn (source code), thành phần hoặc hệ điều hành của chương trình. Một số lỗi, chẳng hạn như một lỗi iPhone gần đây khiến người dùng không thể nhập chữ “i” thì tương đối vô hại. Những lỗi khác có thể gây những tổn thất cực kì nặng nề, ví dụ như 100 tỷ đô la được báo cáo đã chi trả để sửa lỗi Y2K. Và, vẫn còn các loại lỗi phần mềm khác thậm chí có thể gây chết người, chẳng hạn như bug tên lửa Patriot năm 1991 dẫn đến cái chết của 28 người.

Bug và việc quản lý bug rất quan trọng vì một số lý do sau. Đầu tiên, hầu hết các nhà phát triển phần mềm và lập trình viên đều muốn tạo ra các đoạn code chất lượng. Bất kỳ code nào bị bug đều sẽ phản ánh không tốt về họ cùng nhóm của họ, và cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận chung của doanh nghiệp.

Thứ hai, đoạn code bị bug rất khó và đôi khi không có khả năng hoạt động làm cản trở năng suất làm việc. Bạn càng viết được các đoạn code chất lượng, bạn càng có thể đạt được hiệu quả cao trong công việc nói riêng và vận hành nói chung.

Cuối cùng, bug rất tốn kém. Người ta ước tính rằng các loại bug phần mềm khác nhau gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới tới 1,7 nghìn tỷ đô la vào năm 2017.

Ngay cả khi chúng có thể không tiêu tốn của công ty bạn hàng nghìn tỷ đô la, chi phí cho một bug sẽ tăng lên khi nó chuyển dần qua các giai đoạn sau của vòng đời phát triển phần mềm. Theo Viện Khoa học Hệ thống của IBM, chi phí để sửa một bản phát hành có bug lớn gấp 4 đến 5 lần so với khi nó được phát hiện trong giai đoạn thiết kế và gấp 100 lần so với lỗi được tìm thấy trong giai đoạn bảo trì. Và những chi phí này không chỉ áp dụng trong nội bộ. IBM cũng báo cáo rằng các bug có thể tiêu tốn trung bình 2,3 tỷ USD giá trị cổ đông vào ngày đầu tiên nó được công bố ra công chúng.

11 loại bug chính bạn có thể gặp phải

Bug là gì
Bug là gì? 11 loại bug chính bạn có thể gặp phải

Có một số loại lỗi phần mềm khác nhau mà bạn có thể gặp phải trong sự nghiệp làm developer của mình, nhưng đây là 11 loại phổ biến nhất.

Bug chức năng

Khi nói đến chức năng, mỗi chương trình nên hoạt động chính xác, nhưng đôi khi không phải muốn là được. Khi phần mềm không hoạt động như dự kiến, đây gọi là bug chức năng. Bug chức năng là một loại lỗi rộng và có thể bao gồm từ các chức năng cơ bản, ví dụ như các nút đơn giản không thể nhấp được, cho đến những lỗi nghiêm trọng như không thể sử dụng chức năng chính của phần mềm.

Một bug chức năng thường được tìm thấy thông qua kiểm thử chức năng. Sau khi kiểm thử chức năng, tester có thể phát hiện ra một bug cụ thể hơn đằng sau lỗi chức năng đó và sau đó có thể phân loại lại nó thành một trong những loại lỗi phần mềm khác.

Bug về hiệu suất

Một trong những loại bug phần mềm khác là lỗi hiệu suất bao gồm tốc độ, độ ổn định, thời gian phản hồi và mức tiêu thụ tài nguyên của phần mềm. Loại lỗi này được phát hiện trong giai đoạn kiểm thử hiệu suất của quá trình phát triển phần mềm. Là một trong những loại lỗi phần mềm phổ biến, lỗi hiệu suất bao gồm phần mềm chạy ở tốc độ chậm hơn yêu cầu hoặc thời gian phản hồi lâu hơn mức chấp nhận được so với các yêu cầu của dự án.

Bug về khả năng sử dụng

Lỗi khả năng sử dụng (Performance defects) là một loại lỗi ngăn cản người dùng sử dụng phần mềm với khả năng tối đa của nó. Lỗi này làm cho một phần mềm khó sử dụng hoặc trở nên bất tiện. Ví dụ về các khiếm khuyết về khả năng sử dụng bao gồm bố cục nội dung rắc rối hoặc tính năng đăng ký quá phức tạp.

Để phát hiện ra các loại bug này, kỹ sư phần mềm và nhà thiết kế UX phải kiểm tra phần mềm của họ kĩ càng theo Nguyên tắc hỗ trợ tiếp cận nội dung web (WCAG) và các yêu cầu về khả năng sử dụng khác trong giai đoạn kiểm thưe khả năng sử dụng.

Bug về tính tương thích

Lỗi tương thích (Compatibility defects) xảy ra khi một ứng dụng không hoạt động nhất quán về khả năng tương thích trên các loại phần cứng hay hệ điều hành, hay trình duyệt khác nhau hoặc khi hoạt động với phần mềm cụ thể dưới các thông số kỹ thuật chính thức. Các bug tương thích này không nhất thiết được phát hiện trong quá trình kiểm thử phần mềm chung. Thay vào đó, kiểm thử tính tương thích phải được thực hiện để phát hiện ra loại bug phần mềm này.

Một ví dụ về lỗi tương thích trong phần mềm có thể là lỗi liên quan đến kích thước, màu sắc hoặc căn chỉnh font chữ. Font chữ có thể hiển thị hoàn hảo trong trình duyệt web Safari, nhưng có thể sai kích thước trong trình duyệt web Chrome chẳng hạn.

Xem thêm >> Sniffer là gì? Cách bảo vệ bạn khỏi bị tấn công bởi sniffer

Bug về bảo mật

Bug bảo mật có lẽ là một trong những loại lỗi nghiêm trọng nhất mà nhà phát triển phần mềm hoặc nhóm của họ có thể mắc phải. Lỗi bảo mật có thể hơi khác so với các loại lỗi phần mềm khác ở chỗ chúng làm cho các dự án của bạn dễ bị tấn công.

Một lỗi bảo làm cho phần mềm của bạn, công ty và khách hàng của bạn có thể đứng trước một cuộc tấn công tiềm ẩn nghiêm trọng. Và những cuộc tấn công này có thể tổn thất rất nhiều chi phí, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ hơn. Theo IMB, các công ty có ít hơn 500 nhân viên phải chịu thiệt hại trung bình hơn 2,5 triệu đô la do vi phạm dữ liệu, một số tiền cực kì lớn đối với các tổ chức vừa và nhỏ.

Dự án bảo mật ứng dụng web mở (OWASP) liệt kê mười rủi ro bảo mật, nhưng một trong số rủi ro phổ biến nhất là lỗi mã hóa, SQL injection, lỗ hổng XSS, lỗi logic, lỗi tràn bộ đệm, và xác thực kém.

Bug về Syntax

Các loại lỗi phần mềm này xảy ra trong source code của chương trình. Lỗi syntax là một trong những lỗi phần mềm phổ biến ngăn ứng dụng của bạn được biên dịch đúng cách. Loại sự cố này xảy ra khi code của bạn bị thiếu hoặc chứa các ký tự không chính xác. Một lệnh sai chính tả hoặc bị thiếu dấu ngoặc vuông là những ví dụ có thể gây ra loại bug này. Nhóm phát triển của bạn thường sẽ tìm ra được những dạng lỗi này thông qua việc sử dụng các chương trình biên dịch.

Bug logic

Lỗi logic là một trong những loại lỗi code có thể khiến phần mềm của bạn tạo ra sai sót về output, sự cố hoặc thậm chí là hỏng phần mềm. Lỗi logic là một lỗi trong luồng phần mềm của bạn, như một vòng lặp vô hạn chẳng hạn. Vòng lặp vô hạn xảy ra do viết code không tốt hoặc viết sai khiến chương trình hoạt động không chính xác và buộc một trình tự nhất định lặp lại mãi mãi, cho đến khi chương trình bị treo (crash) hoặc có một số gián đoạn bên ngoài, ví dụ như đóng chương trình hoặc tắt nguồn.

Bug cấp đơn vị (Unit Level Bug)

Một trong những loại bug phổ biến nhất là bug phần mềm cấp đơn vị. Sau khi chương trình của bạn đã được code xong, các Agile team và các nhà phát triển phần mềm khác thường thực hiện kiểm thử đơn vị, kiểm tra lại một phần nhỏ hơn của code để đảm bảo rằng nó hoạt động như dự kiến.

Chính trong quá trình kiểm thử này, các nhóm sẽ bắt đầu phát hiện ra các bug cấp đơn vị, chẳng hạn như bug tính toán và bug logic cơ bản. Bởi vì bạn vẫn chỉ xử lý một lượng code tương đối nhỏ, các loại lỗi phần mềm cấp đơn vị này dễ dàng được phát hiện, cô lập và sửa chữa hơn.

Bug tích hợp cấp hệ thống (System-level integration bugs)

Những lỗi này sẽ xảy ra khi có sự nhầm lẫn trong tương tác giữa hai hệ thống con khác nhau. Loại bug phần mềm này thường khó fix hơn vì có nhiều hệ thống phần mềm liên quan, và lại thường được viết bởi các nhà phát triển khác nhau.

Lỗi tích hợp cấp hệ thống xảy ra bởi vì hầu như luôn cần một mức độ làm rõ nhất định đối với các yêu cầu thực tế, dù cho các yêu cầu phần mềm có thể chi tiết như thế nào. Ví dụ về các lỗi dạng này bao gồm hoán đổi byte, message parsing và lỗi tràn bộ nhớ.

Lặp code (Code Duplication)

Lỗi này xảy ra khi một chuỗi code được viết nhiều hơn một lần. Điều này có thể có nghĩa là các dòng code bị trùng lặp theo nghĩa đen, trùng lặp đến từng ký tự, nhưng nó cũng có thể áp dụng cho code có cùng token. Trong trường hợp này, các dòng code có thể trông và hoạt động hoàn toàn khác nhau, nhưng chức năng thực tế lại tạo ra kết quả giống hệt nhau.

Code duplicate có thể trở thành lỗi vì một số lý do. Việc lặp code có thể khiến chương trình của bạn trở nên cồng kềnh, làm cho chức năng sản phẩm của bạn bị chậm. Và với sự phát triển của CNTT ngày nay, một phần nghìn giây cũng có giá trị. ngoài ra, lỗi này cũng làm giảm chất lượng code của bạn.

Để tránh trùng lặp code và trở thành một lập trình viên không nhanh nhạy, hãy thực hành Nguyên tắc DRY: Đừng lặp lại chính mình (Don’t repeat yourself). Tránh trùng lặp code càng xa càng tốt và tận dụng giải pháp phần mềm như Sider Scan để giúp bạn duy trì kiểm soát code chất lượng cao.

Data type không khớp

Đây là một trong những lỗi phần mềm phổ biến nhất. Khi một trong những lỗi phần mềm dạng này xảy ra, đó là do data type (kiểu dữ liệu) sai đã được gán cho một biến hoặc tham số. Ví dụ, các ký tự đặc biệt được cho phép trong trường tên hoặc các chữ cái và số đã được hoán đổi không chính xác. Những lỗi này phải được xác định vị trí và sửa chữa ngay.

Làm thế nào để ngăn chặn bug

Bug là gì
Bug là gì? Làm thế nào để ngăn chặn bug

Có nhiều cách để fix lỗi, tùy thuộc vào loại lỗi, vị trí và thời điểm chúng được tìm thấy.

Trong quá trình phát triển

Cách tốt nhất để giải quyết các lỗi lập trình là phòng ngừa nó xảy ra. Việc sử dụng quy trình phát triển phần mềm hợp lý, chẳng hạn như phương pháp Agile và DevOps, có thể ngăn không cho lỗi xảy ra. Kiểm thử chất lượng được xây dựng dựa trên các phương pháp luận phát triển này.

Một trong những phương pháp phát triển như vậy là mô hình TDD (test-driven development). Các hoạt động kiểm thử phải được tạo ra trước khi một tính năng được code để cung cấp một tiêu chuẩn để code ra nó.

Một phương pháp khác là sử dụng phát triển theo hướng hành vi (behavior-driven development – BDD) , khuyến khích các nhà phát triển viết code ra một ứng dụng và ghi lại quy trình dựa trên cách người dùng dự kiến ​​sẽ tương tác với nó.

Kiểm thử phần mềm

Kiểm thử là một cách cực tốt để phát hiện ra bug trong phần mềm. Ba loại kiểm thử phần mềm chính là:

  1. Kiểm thử chức năng bao gồm việc kiểm tra các phần chức năng cốt lõi của chương trình để tìm bug phần mềm trước khi chuyển sang giai đoạn kiểm thử tiếp theo. Giai đoạn này của quá trình kiểm thử xác nhận rằng tất cả các phần trong phần mềm đều hoạt động. Kiểm thử chức năng còn được gọi là smoke testing .
  2. Kiểm thử thăm dò liên quan đến các kỹ thuật kiểm tra các luồng ít phổ biến hơn hoặc hướng mà kiểm thử chức năng thông thường có thể bỏ sót. Ví dụ: một loại kiểm thử thăm dò là kiểm tra xem một ứng dụng có hoạt động trên các thiết bị, trình duyệt hoặc hệ điều hành khác nhau hay không.
  3. Kiểm thử hồi quy được thiết kế để đánh giá xem các thay đổi trước đó được thực hiện đối với code có gây ra sự cố không mong muốn nào hay không. Kiểm thử hồi quy bao gồm các loại sau:
    • Kiểm thử đơn vị
    • Kiểm hử tích hợp
    • Kiểm thử hệ thống
    • Kiểm thử chấp nhận

Các nhà phát triển có thể ngăn bug tiếp cận người dùng thực bằng cách thử nghiệm sớm và thường xuyên. Cùng với kiểm thử phần mềm, việc review code chéo với các nhà phát triển khác, với các nhà phát triển cấp cao hoặc với nhóm đảm bảo chất lượng (QA) có thể hữu ích.

Đo Benchmarking

Benchmarking hoặc kiểm thử Benchmark thiết lập các kỳ vọng về hiệu suất cơ bản cho phần mềm trong các loại khối lượng công việc (workload) khác nhau. Các bài kiểm tra benchmark có thể đánh giá độ ổn định, khả năng đáp ứng, tốc độ và hiệu suất của phần mềm.

Các lỗi có thể không hoạt động trong một nhóm điều kiện có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng cho những điều kiện khác. Kiểm tra benchmark có thể giúp xác định những lỗi như vậy. Một số loại điểm benchmark chính bao gồm:

  • Load benchmarking đánh giá hệ thống phần mềm dưới một load cụ thể, thường là lưu lượng được kì vọng cho một ứng dụng.
  • Spike benchmark đánh giá hiệu suất của phần mềm khi khối lượng công việc tăng đột ngột.
  • Breakpoint benchmark đẩy một phần mềm để xem nó có thể xử lý đến mức độ như thế nào trước khi gặp sự cố.

Xem thêm >> Full stack là gì? Các kĩ năng để trở thành Full stack developer

Các bước Fix bug nên được áp dụng

Debugging

Nếu một bug được tìm thấy trong phần mềm, nó phải được fix. Debugging bao gồm ba bước sau:

  1. Cô lập bug
  2. Xác định nguyên nhân gốc rễ
  3. Fix bug

Các lập trình viên đã viết một đoạn code thì thường rất khó để tìm ra bug trong các bước của họ qua các dòng code phức tạp và dày đặc. Chương trình Bug Bounty (tạm dịch Săn bug nhận tiền thưởng) là một chương trình bảo mật được công bố bởi các tổ chức, các doanh nghiệp hoặc những bên thứ 3 nhằm thu hút cộng đồng tìm kiếm và báo cáo bug có trong các sản phẩm công nghệ. Trong đó, các khoản tiền thưởng (hay bounty) sẽ được trao cho những người tìm ra lỗi trong phần mềm đó.

Cải tiến liên tục

Các tổ chức đang tìm cách giảm thiểu bug phần mềm nên cân bằng giữa số lượng bản rollouts và rollbacks của các bản phát hành phần mềm mà họ thực hiện. Bằng cách này, họ đảm bảo rằng quá trình fix bug không cản trở lịch trình phát hành phần mềm đã được định trước. Đây thường là những gì các tổ chức làm việc trong môi trường phát triển Agile làm.

Tuy nhiên, một số lỗi vẫn có thể xuất hiện trong sản phẩm đã phát hành. Khi đó, các nhóm phát triển có thể coi bản phát hành chính thức là một phần của quy trình fix bug, thu thập phản hồi về chính bản phát hành đó, fix lỗi nhanh chóng và thực hiện cải tiến cần thiết.

Một nhóm hoặc một cá nhân trong nhóm có thể lên lịch cố định mỗi ngày để giải quyết các bug phần mềm. Bằng cách này, việc thu thập dữ liệu về bug và bản thân quá trình fix bug trở thành một phần của lịch trình hàng ngày. Một nhóm có thể sử dụng dữ liệu về quy trình gỡ lỗi để ước tính thời gian thực hiện một bản vá lỗi cụ thể và phân phối các nỗ lực của nhóm đó cho phù hợp.

Không thể sửa tất cả các lỗi cùng một lúc và cần có thời gian để thu thập những dữ liệu cần thiết để tạo ra các ước tính lỗi chính xác. Các lập trình viên có trình độ kỹ năng và khả năng khác nhau. Và ước tính sửa lỗi cũng có thể khác nhau giữa các developer làm việc ở các quốc gia khác nhau. Theo thời gian, một nhóm có thể phát triển các ước tính điểm chuẩn về số bug mà nhóm có thể sửa trong một tháng.

Quá trình fix bug không bao giờ là hoàn hảo hoặc hoàn chỉnh. Những lỗi mới luôn xuất hiện. Các nhóm phát triển nên hướng đến việc giải quyết các lỗi một cách hiệu quả và mang lại giá trị tích cực cho các bên liên quan với mỗi bản phát hành phần mềm.

Như vậy, trong bài viết trên, Hỏi đáp Công nghệ đã cùng bạn tìm ra câu trả lời chi tiết cho câu hỏi Bug là gì, đồng thời phân tích 11 loại bug thường gặp cũng như hướng để giảm thiểu và sửa chữa bug. Nếu các bạn thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho bạn bè mình nhé!

Các bài viết liên quan

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bài viết liên quan