Hỏi đáp công nghệ

Mindset là gì? Khác biệt giữa tư duy cố định và tăng trưởng

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Table of Contents

Những gì bạn tin tưởng về bản thân liệu có ảnh hưởng đến sự thành công hay thất bại của chính bạn hay không? Theo nhà tâm lý học Stanford Carol Dweck, niềm tin của bạn đóng một vai trò quan trọng trong việc bạn muốn gì và liệu bạn có đạt được nó hay không. Dweck đã phát hiện ra rằng chính mindset của bạn là một trong những yếu tố chính trong việc xác định thành tích và thành công. Vậy, chính xác thì mindset là gì? Hãy cùng Hỏi đáp công nghệ giải đáp câu hỏi này trong bài viết dưới đây nhé!

Mindset là gì? Các loại mindset

Mindset trong tiếng Việt là tư duy, là một tập hợp các niềm tin định hình cách bạn hiểu về thế giới và bản thân. Nó ảnh hưởng đến cách bạn suy nghĩ, cảm nhận và hành xử trong bất kỳ tình huống nào.

Theo Dweck, có hai tư duy cơ bản: tư duy cố định (fixed mindset) và tư duy tăng trưởng (growth mindset). Nếu bạn có một tư duy cố định, bạn tin rằng khả năng của mình là những đặc điểm cố định và do đó bạn không thể thay đổi được nó. Bạn cũng có thể tin rằng chỉ riêng tài năng và trí thông minh của bạn đã dẫn đến thành công mà không cần nỗ lực.

Mặt khác, nếu bạn có tư duy tăng trưởng, bạn tin rằng tài năng và khả năng của bạn có thể được phát triển theo thời gian thông qua nỗ lực và sự bền bỉ. Những người có suy nghĩ này không nhất thiết tin rằng mọi người đều có thể trở thành Einstein hoặc Mozart chỉ vì họ cố gắng. Tuy nhiên, họ tin rằng mọi người đều có thể trở nên thông minh hơn hoặc tài năng hơn nếu họ nỗ lực làm một việc gì đó.

Mindset là gì?
Mindset là gì? Sự khác biệt giữa tư duy cố định và tư duy tăng trưởng

Tư duy tăng trưởng là gì?

Tư duy tăng trưởng coi trí thông minh và tài năng là những phẩm chất có khả năng phát triển theo thời gian.

Điều này không có nghĩa là những người có tư duy tăng trưởng cho rằng họ có thể là Einstein tiếp theo – nhưng vẫn có những biến số mà tất cả chúng ta có thể đạt được. Tư duy tăng trưởng đơn giản có nghĩa là mọi người tin rằng trí thông minh và tài năng của họ có thể được cải thiện thông qua nỗ lực và hành động.

Những người mang tư duy này cũng nhận ra rằng thất bại là một phần gần như phải có của quá trình học tập và cho phép mọi người ‘phục hồi’ bằng cách tiếp tục nỗ lực tạo động lực.

Loại tư duy này coi ‘thất bại’ là tạm thời và có thể thay đổi được, và như vậy, tư duy tăng trưởng là rất quan trọng cho việc học hỏi, khả năng phục hồi, động lực và hiệu suất.

Những người áp dụng tư duy thường có xu hướng:

  • Học tập suốt đời
  • Tin rằng trí thông minh có thể được cải thiện
  • Nỗ lực hơn nữa để học hỏi
  • Tin rằng nỗ lực dẫn đến làm chủ
  • Tin rằng thất bại chỉ mang tính tạm thời
  • Xem phản hồi như một nguồn thông tin
  • Sẵn sàng chấp nhận thử thách
  • Xem thành công của người khác như một nguồn cảm hứng
  • Xem phản hồi như một cơ hội để học hỏi

Xem thêm >> OOP là gì? 4 tính chất của lập trình hướng đối tượng

Tư duy cố định là gì?

Trong tư duy cố định, mọi người tin rằng các thuộc tính, chẳng hạn như tài năng và trí thông minh là cố định — nghĩa là, họ tin rằng họ được sinh ra với một mức độ thông minh và tài năng thiên bẩm nhất định mà họ sẽ đạt được khi trưởng thành.

Một người có tư duy cố định thường tránh đối diện với những thử thách trong cuộc sống, dễ dàng bỏ cuộc và trở nên sợ hãi hoặc bị đe dọa bởi sự thành công của người khác. Điều này một phần là do tư duy cố định không coi trí thông minh và tài năng là thứ bạn có thể phát triển.

Tư duy cố định có thể dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực. Ví dụ, một người có tư duy cố định có thể thất bại trong một nhiệm vụ và mãi mãi tin rằng đó là vì họ không đủ thông minh để làm được điều đó. Trong khi đó, một người có tư duy tăng trưởng có thể thất bại trong cùng một nhiệm vụ nhưng họ vẫn tin rằng nếu họ dành nhiều thời gian hơn để luyện tập thì nhất định họ sẽ thành công.

Những người có tư duy cố định tin rằng các đặc điểm của một cá nhân là không thể thay đổi, cho dù bạn đã nỗ lực bao nhiêu và họ có xu hướng như sau:

  • Tin rằng trí thông minh và tài năng là có sẵn và cố định, không thể nào cải thiện được
  • Tốn tránh các thử thách để không gặp thất bại
  • Lờ đi những phản hồi từ những người khác
  • Cảm thấy bị đe dọa hoặc lo lắng bởi thành công của người khác
  • Che giấu khuyết điểm để không bị người khác đánh giá
  • Ttin rằng nỗ lực cũng là vô ích
  • Xem phản hồi từ người khác giống như lời phê bình cá nhân
  • Dễ dàng bỏ cuộc

Dưới đây là một số ví dụ về tư duy cố định so với tư duy tăng trưởng.

Tư duy cố định Tư duy phát triển
Tôi giỏi hoặc không Tôi có thể học để làm bất cứ điều gì tôi muốn.
Đó là con người của tôi. Tôi không thể thay đổi nó. Tôi vẫn đang phát triển không ngừng.
Nếu bạn phải nỗ lực làm điều gì đó, nghĩa là bạn không có khả năng. Bạn càng thử thách bản thân, bạn càng trở nên thông minh hơn.
Nếu tôi không cố gắng, thì tôi sẽ không thất bại. Tôi chỉ thất bại khi tôi ngừng cố gắng.
Vị trí công việc đó hoàn toàn nằm ngoài khả năng của tôi. Vị trí công việc đó có vẻ đầy thách thức. Hãy để tôi ứng tuyển vị trí đó.

Mindset được hình thành như thế nào?

Vậy ban đầu, tư duy của bạn được tạo ra như thế nào? Nghiên cứu của Dweck cho thấy hai nguồn chính: khen ngợi và gán ghép, cả hai đều xảy ra trong thời thơ ấu.

Trong một loạt thí nghiệm mang tính bước ngoặt, Dweck cùng các đồng nghiệp của cô đã phát hiện ra rằng những đứa trẻ sẽ có những cách cư xử rất khác nhau tùy thuộc vào kiểu khen ngợi mà chúng nhận được. (Nguồn) Họ nhận thấy rằng lời khen ngợi cá nhân (personal praise), như ca ngợi tài năng của trẻ hoặc gán ghép chúng là “thông minh”, sẽ thúc đẩy một tư duy cố định. Nó gửi một thông điệp đến một đứa trẻ rằng chúng có khả năng hoặc không có khả năng và không có gì bọn trẻ có thể làm gì để thay đổi thực tế đó.

Mặt khác, khen ngợi quá trình (Process praise) nhấn mạnh nỗ lực của một người để hoàn thành nhiệm vụ. Nó ngụ ý rằng thành công của họ là do nỗ lực và chiến lược mà họ đã sử dụng, và cả hai yếu tố đều có thể kiểm soát và cải thiện theo thời gian.

Đây là một ví dụ về sự khác biệt giữa tư duy cố định và tư duy tăng trưởng. Nếu con bạn đạt điểm cao trong bài kiểm tra môn toán, lời khen ngợi cá nhân có thể là “Thấy chưa, con giỏi toán lắm. Con đã đạt điểm A trong bài kiểm tra của mình rồi kìa. ” Mặt khác, khen ngợi quá trình có thể như thế này: “Mẹ rất ấn tượng bởi con đã học rất chăm chỉ cho bài kiểm tra toán của mình. Mẹ thấy con đã rất chịu khó đọc tài liệu, còn nhờ giáo viên giúp con tìm ra những vấn đề hóc búa và con tự kiểm tra nó. Cách học thực sự hiệu quả đấy! ”

Người lớn có thể thực hiện các bước để đảm bảo rằng con họ phát triển tư duy tăng trưởng bằng cách khen ngợi những nỗ lực của con chứ không phải kết quả. Bằng cách tập trung vào quá trình hơn là kết quả, người lớn có thể giúp trẻ hiểu rằng nỗ lực, sự chăm chỉ và cống hiến của chúng có thể dẫn đến sự thay đổi, học hỏi và trưởng thành trong cả hiện tại và tương lai.

Xem thêm >> Unity là gì? Tại sao nó lại được các Game Developer ưa thích đến vậy?

Ảnh hưởng của Tư duy đến cuộc sống

Mindset là gì?
Mindset là gì? Ảnh hưởng của mindset đến cuộc sống

Tư duy của bạn đóng một vai trò quan trọng trong cách bạn đương đầu và xử lý những thử thách trong cuộc sống. Khi một đứa trẻ có tư duy tăng trưởng, chúng có xu hướng khao khát học hỏi, mong muốn được làm việc chăm chỉ và khám phá, tìm tòi những điều mới mẻ. Điều này thường phản ánh và được chuyển thành thành tích học tập.

Khi trưởng thành, những người mang tư duy tăng trưởng có nhiều khả năng sẽ kiên trì đối mặt với những thất bại. Thay vì bó tay, những người này xem đó là cơ hội để được học hỏi và trưởng thành. Mặt khác, những người có tư duy cố định sẽ dễ bỏ cuộc khi đối mặt với hoàn cảnh khó khăn.

Trong cuốn sách “Tư duy: Tâm lý mới của thành công“, Dweck viết rằng những người có tư duy cố định không ngừng tìm kiếm sự xác thực để chứng minh giá trị của họ không chỉ với người khác mà còn với chính họ.

“Tôi đã thấy rất nhiều người với mục tiêu chính là chứng tỏ bản thân trong lớp học, trong nghề nghiệp và trong các mối quan hệ của họ. Mọi tình huống đều đòi hỏi sự xác nhận về trí thông minh, nhân cách hoặc tính cách của họ. Mọi tình huống đều sẽ được đánh giá kiểu: Tôi sẽ thành công hay thất bại? Tôi trông thông minh hay ngu ngốc? Tôi sẽ được chấp nhận hay bị từ chối? Tôi sẽ cảm thấy mình là người chiến thắng hay kẻ thất bại?”

“I’ve seen so many people with this one consuming goal of proving themselves in the classroom, in their careers, and in their relationships. Every situation calls for a confirmation of their intelligence, personality, or character. Every situation is evaluated: Will I succeed or fail? Will I look smart or dumb? Will I be accepted or rejected? Will I feel like a winner or a loser?”
CAROL DWECK

Vậy mindset của tôi thuộc loại nào?

Bạn thắc mắc mình có một tư duy cố định hay tăng trưởng? Để tìm hiểu điều đó, hãy bắt đầu bằng cách đọc các câu sau và quyết định xem câu nào bạn thấy đúng nhất với bản thân:

  1. Bạn được sinh ra với một trí thông minh nhất định và nó không phải là thứ có thể thay đổi được.
  2. Bất kể bạn là ai, bạn không thể làm gì nhiều để cải thiện khả năng và tính cách cơ bản của mình.
  3. Mọi người có khả năng thay đổi con người của họ.
  4. Bạn có thể học những điều mới và cải thiện trí thông minh của mình.
  5. Mọi người hoặc là có tài năng đặc biệt, hoặc là không. Bạn không thể chỉ có được tài năng về những thứ như âm nhạc, viết lách, nghệ thuật hoặc thể thao.
  6. Học tập, làm việc chăm chỉ và rèn luyện các kỹ năng mới là tất cả những cách để phát triển tài năng và khả năng mới.

Nếu bạn có xu hướng đồng ý với các khẳng định số 1, 2 và 5, thì bạn có thể có một tư duy cố định hơn. Tuy nhiên, nếu bạn đồng tình với các khẳng định số 3 và 4, 6, thì có lẽ bạn có xu hướng tư duy tăng trưởng.

Làm thế nào để mở rộng tư duy cố định?

Trong khi những người có tư duy cố định có thể không đồng ý với điều này, Dweck gợi ý rằng mọi người có khả năng thay đổi tư duy của họ. Sau đây là một số cách thực hiện được bà gợi ý:

  • Tập trung vào cuộc hành trình. Một yếu tố quan trọng khi xây dựng tư duy tăng trưởng là nhìn thấy giá trị trong hành trình của bạn. Khi bạn tập trung vào kết quả cuối cùng, bạn sẽ bỏ lỡ tất cả những điều bạn có thể học trong suốt chặng đường.
  • Kết hợp với từ “chưa.” Nếu bạn đang vật lộn với một nhiệm vụ, hãy nhắc nhở bản thân rằng bạn vẫn chưa hoàn thành nó. Việc tích hợp từ này vào vốn từ vựng của bạn báo hiệu rằng dù gặp bất kỳ khó khăn nào, bạn vẫn có thể vượt qua nó. Không phải bạn không thể thành công, mà là bạn chưa thành công.
  • Chú ý đến lời nói và suy nghĩ của bạn. Hãy thay thế những suy nghĩ tiêu cực, chán nản bằng những suy nghĩ tích cực hơn để xây dựng một tư duy tăng trưởng.
  • Hãy đón nhận những thử thách. Sai lầm là một trong những cách tốt nhất để học hỏi. Vì vậy, thay vì né tránh những thử thách, hãy đón nhận và đối mặt với chúng.

Vậy là qua bài viết trên, Hỏi đáp Công nghệ đã giải thích rất chi tiết Mindset là gì, các loại mindset cũng như cách để cải thiện mindset của bạn theo hướng tích cực. Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ với bạn bè của mình nhé!

Các bài viết liên quan

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bài viết liên quan