Kiểm soát chất lượng (QC) là một quá trình mà thông qua đó doanh nghiệp tìm cách đảm bảo rằng chất lượng sản phẩm được duy trì hoặc cải thiện. Kiểm soát chất lượng đòi hỏi công ty phải tạo ra một môi trường trong đó cả quản lý và nhân viên đều phấn đấu cho sự hoàn thiện. Điều này được thực hiện bởi các nhân viên đào tạo, tạo ra các tiêu chuẩn (benchmarks) cho chất lượng sản phẩm và thử nghiệm sản phẩm để kiểm tra các biến thể có ý nghĩa thống kê .

QC liên quan đến các đơn vị kiểm thử và xác định xem chúng có nằm trong các thông số kỹ thuật của sản phẩm cuối cùng hay không. Mục đích của kiểm thử là để xác định có bất kỳ nhu vấn đề nào cần khắc phục, sửa lỗi trong quá trình sản xuất hay không. Kiểm soát chất lượng tốt giúp các công ty đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm tốt hơn.

Kiểm thử chất lượng liên quan đến từng bước của quá trình sản xuất. Các nhân viên thường bắt đầu với việc kiểm tra nguyên liệu thô, lấy mẫu từ dây chuyền sản xuất và kiểm tra thành phẩm. Kiểm thử ở các giai đoạn sản xuất khác nhau giúp xác định vị trí xảy ra sự cố sản xuất sớm nhất và các bước khắc phục sự cố cần thiết để ngăn chặn vấn đề đó trong tương lai. Vì vậy, chất lượng của sản phẩm được kiểm soát ngay từ những bước sản xuất đầu tiên chứ không phải đến bước đánh giá cuối cùng mới phát hiện được những khiếm khuyết, từ đó tiết kiệm được thời gian và chi phí sửa lỗi.

Việc kiểm soát chất lượng được sử dụng trong một doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào sản phẩm hoặc ngành. Ví dụ, trong sản xuất thực phẩm và thuốc, việc kiểm tra chất lượng bao gồm việc đảm bảo sản phẩm không gây bệnh cho người tiêu dùng, vì vậy công ty thực hiện xét nghiệm hóa học và vi sinh đối với các mẫu từ dây chuyền sản xuất.

Hoặc trong ngành sản xuất thực phẩm chế biến sẵn, vì hình thức bên ngoài của các sản phẩm ảnh hưởng mạnh đến nhận thức của người tiêu dùng, nhà sản xuất có thể chuẩn bị sản phẩm theo hướng đóng gói để kiểm tra bằng mắt.

Trong sản xuất ô tô, kiểm soát chất lượng tập trung vào cách các bộ phận ăn khớp, tương tác với nhau và đảm bảo động cơ hoạt động trơn tru và hiệu quả. Trong lĩnh vực điện tử, việc kiểm thử có thể liên quan đến việc sử dụng đồng hồ đo dòng điện.

Các phương pháp kiểm soát chất lượng phổ biến

Phương pháp kiểm soát chất lượng
QC là gì? Các phương pháp kiểm soát chất lượng

Có một số phương pháp đo lường việc thực hiện kiểm soát chất lượng phổ biến trên Thế giới. Biểu đồ kiểm soát chất lượng là một hình ảnh mô tả các sản phẩm hoặc quy trình được lấy mẫu có đáp ứng các thông số kỹ thuật dự kiến ​​của chúng hay không — và nếu không, mức độ chúng khác với các thông số kỹ thuật đó là bao nhiêu. Khi mỗi biểu đồ phân tích một thuộc tính cụ thể của sản phẩm, nó được gọi là biểu đồ đơn biến. Khi một biểu đồ đo lường sự khác biệt của nhiều thuộc tính sản phẩm, nó được gọi là biểu đồ đa biến.

Biểu đồ X-Bar

Các sản phẩm được chọn ngẫu nhiên sẽ được kiểm tra thuộc tính đã cho hoặc các thuộc tính mà biểu đồ đang theo dõi. Một dạng phổ biến của biểu đồ kiểm soát chất lượng là Biểu đồ X-Bar, trong đó trục y trên biểu đồ theo dõi mức độ mà phương sai của thuộc tính được kiểm tra có thể chấp nhận được. Trục x theo dõi các mẫu được thử nghiệm. Phân tích mô hình phương sai được mô tả bằng biểu đồ kiểm soát chất lượng có thể giúp xác định xem các lỗi hay thiếu xót xảy ra ngẫu nhiên hay có hệ thống.

Phương pháp Taguchi

Phương pháp Taguchi trong kiểm soát chất lượng là một cách tiếp cận khác nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu và phát triển, thiết kế sản phẩm và phát triển sản phẩm trong việc giảm thiểu sự xuất hiện của các khiếm khuyết và hư hỏng trong sản phẩm. Phương pháp Taguchi coi thiết kế quan trọng hơn quá trình sản xuất và cố gắng loại bỏ những sai lệch trong sản xuất trước khi chúng có thể xảy ra.

Phương pháp kiểm thử 100%

Phương pháp kiểm tra 100% hay còn gọi là kiểm thử toàn diện là một quá trình kiểm soát chất lượng bao gồm việc xem xét và đánh giá tất cả các bộ phận của sản phẩm. Loại kiểm soát chất lượng này được thực hiện để loại trừ các khiếm khuyết trong sản phẩm. Phương pháp này thường được sử dụng để đánh giá các loại kim loại có giá trị và sản xuất. Khi tiến hành phương pháp kiểm thử 100% sẽ yêu cầu dữ liệu về quá trình sản xuất và phần mềm để phân tích hàng tồn kho.

Thách thức đối với việc sử dụng phương pháp này là việc xem xét từng mặt hàng tạo nên một sản phẩm khá tốn kém và nó có thể gây mất ổn định hoặc khiến sản phẩm không thể sử dụng được. Ví dụ, nếu bạn sử dụng phương pháp này để kiểm tra dâu tây hữu cơ, sản phẩm bị kiểm thử sẽ có nguy cơ bị thâm hoặc dập nát, và tất nhiên chúng không thể bán được nữa.

Các phương pháp kiểm thử chất lượng giúp tiêu chuẩn hóa cả quá trình sản xuất và phản ứng đối với các vấn đề chất lượng trong các ngành công nghiệp khác nhau từ sản xuất thực phẩm đến sản xuất ô tô trong các ví dụ trên.

Xem thêm >> Gross Domestic Product là gì? Cách tính và Ý nghĩa của GDP

Quy trình kiểm soát chất lượng

Quy trình kiểm soát chất lượng
QC là gì? Quy trình kiểm soát chất lượng

Các công ty thường tuân theo một quy trình nhất định để đảm bảo kiểm soát chất lượng, bao gồm:

Thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra

Để thực hiện một chương trình kiểm soát chất lượng, trước tiên một công ty phải quyết định xem mình muốn đáp ứng những tiêu chuẩn nào. Tiếp theo, nó phải được xác định mức độ của các hành động sẽ được thực hiện. Ví dụ, nhóm phải quyết định có bao nhiêu mẫu sẽ được lấy và thử nghiệm.

Kiểm tra nguyên liệu thô và các công đoạn khác nhau

Kiểm soát chất lượng thường liên quan đến việc kiểm tra mọi bước trong quy trình sản xuất của công ty. Nhân viên QC có thể bắt đầu bằng cách thử nghiệm các nguyên liệu thô được sử dụng để tạo ra sản phẩm và sau đó thử nghiệm ở các giai đoạn khác nhau trong quy trình sản xuất để xác định giai đoạn có vấn đề nào đang xảy ra.

Khắc phục sự cố

Sau đó, nhân viên sẽ khắc phục các vấn đề để ngăn chúng tái diễn trong tương lai. Việc kiểm soát chất lượng chính xác mà một công ty sử dụng phụ thuộc vào ngành và sản phẩm.

Ví dụ, trong sản xuất thực phẩm, nhóm QC của công ty thực hiện kiểm tra vi sinh để đảm bảo rằng sản phẩm hoàn chỉnh không gây bệnh cho người tiêu dùng. Họ cũng có thể thực hiện kiểm tra chất lượng thực phẩm trong bao bì của nó để đảm bảo nó hấp dẫn về mặt hình ảnh. Hoặc như ví dụ đã được nhắc ở trên, trong ngành sản xuất xe hơi, kiểm soát chất lượng có thể tập trung vào cách thức mà các bộ phận khác nhau tương tác và hoạt động cùng nhau.

Thu thập dữ liệu và quyết định

Sau khi sửa chữa các vấn đề được tìm thấy, dữ liệu phải được thu thập và báo cáo lại cho ban quản lý. Cuối cùng, hành động khắc phục và sửa lỗi phải được thực hiện. Ví dụ, công ty có thể quyết định sửa chữa bất kỳ đơn vị lỗi nào còn lại hoặc loại bỏ chúng.

Nếu có quá nhiều sản phẩm bị lỗi, một công ty phải thiết lập kế hoạch cải tiến quy trình sản xuất hoặc nếu vấn đề là do nguồn cung cấp đang được sử dụng, thì phải mua nguyên liệu thô từ nơi khác. Cuối cùng, phương pháp kiểm soát chất lượng phải được liên tục để theo dõi các dấu hiệu mới của vấn đề.

Vai trò của Nhân viên QC

Nhân viên QC bảo vệ người tiêu dùng khỏi các sản phẩm bị lỗi và công ty khỏi bị tổn hại danh tiếng do quy trình sản xuất kém. Nếu quá trình thử nghiệm phát hiện ra các vấn đề với sản phẩm, người kiểm tra có thể tự khắc phục sự cố, trả lại sản phẩm để sửa chữa hoặc gắn thẻ từ chối sản phẩm. Khi có vấn đề phát sinh, người kiểm tra sẽ thông báo cho người giám sát và làm việc với họ để khắc phục vấn đề.

Vai trò của Nhân viên QC
QC là gì? Vai trò của Nhân viên QC

Trách nhiệm của nhân viên Kiểm soát Chất lượng khác nhau giữa các ngành, nhưng có một số trách nhiệm chung không phân biệt lĩnh vực như sau:

  • Thực hiện các biện pháp đánh giá chất lượng của tất cả các sản phẩm chuẩn bị xuất xưởng và nguyên liệu thô đầu vào
  • Xem xét kỹ lưỡng các kế hoạch, thông số kỹ thuật và bản thiết kế để hiểu các yêu cầu của sản phẩm
  • Từ chối tất cả các nguyên liệu thô nhập vào không đáp ứng được mong đợi về chất lượng và báo cáo vấn đề với bộ phận liên quan sớm nhất
  • Giải quyết các vấn đề liên quan đến chất lượng đúng theo thời hạn
  • Đào tạo cho đội QC
  • Thiết kế một giao thức thiết kế hiệu quả có thể được sử dụng trên tất cả các domain
  • Chuẩn bị tài liệu về quá trình kiểm tra, bao gồm các báo cáo chi tiết và hồ sơ hoạt động
  • Đề xuất các biện pháp cải tiến quy trình sản xuất để đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng
  • Hướng dẫn đội sản xuất về các vấn đề kiểm soát chất lượng để nâng cao chất lượng của sản phẩm
  • Theo dõi mức độ hài lòng của khách hàng
  • Giám sát giai đoạn sản xuất ở nhiều cấp độ khác nhau

Kỹ năng mềm mà một nhân viên QC cần có

Để theo đuổi thành công sự nghiệp kiểm tra viên kiểm soát chất lượng, một người cần có sự kết hợp của các kỹ năng mềm, kỹ năng kỹ thuật và những phẩm chất nhất định:

  • Giao tiếp

Thanh tra viên QC cần có kỹ năng giao tiếp bằng văn bản và lời nói thành thạo. Đôi khi, họ có thể phải viết các giao thức cho các bộ phận liên quan.

  • Kỹ năng tổ chức

Thanh tra kiểm tra chất lượng cần có kỹ năng tổ chức vững chắc để thực hiện việc xem xét và kiểm tra sản phẩm.

  • Thể lực 

Thanh tra kiểm tra chất lượng có thể sẽ phải đứng hoặc đi lại rất nhiều. Họ có thể phải nâng các loại máy móc nặng khác nhau cho mục đích kiểm tra.

  • Kĩ năng công nghệ 

Các thanh tra viên kiểm soát chất lượng phải có kiến ​​thức vững vàng về loại thiết bị và chương trình máy tính được sử dụng tuân theo các hướng dẫn an toàn của tổ chức. Họ cũng phải biết các tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và bản thiết kế để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng.

  • Đào tạo kỹ năng 

Các thanh tra viên kiểm soát chất lượng có thể cần phải đào tạo nhân viên của họ về một số quy trình và thủ tục cụ thể. Họ phải có đủ khả năng để đào tạo nhân viên về cách ngăn ngừa sai sót và hướng tới một quy trình làm việc suôn sẻ hơn.

  • Sự chú ý đến tiểu tiết 

Một thanh tra viên kiểm soát chất lượng phải đủ cảnh giác để xác định các điểm khác biệt trong sản phẩm để đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể. Họ phải nhận thức được những thay đổi được thực hiện đối với các quy trình và chức năng.

  • Kỹ năng toán học

Có kiến ​​thức cơ bản về toán học là điều cần thiết trong việc đo lường và tính toán các thông số kỹ thuật trong quá trình phát triển sản phẩm.

Lợi ích của việc kiểm soát chất lượng

Thực hiện các quy trình kiểm soát chất lượng đảm bảo bạn đang cung cấp những sản phẩm tốt nhất cho khách hàng của mình. Ngoài ra, thực hành kiểm soát chất lượng có tác động tích cực đến hạnh kiểm của nhân viên. QC có thể truyền cảm hứng cho nhân viên tạo ra những hàng hóa chất lượng cao và đem đến sự hài lòng của khách hàng. Các giao thức kiểm soát chất lượng còn có thể giúp bạn tiết kiệm chi phí kiểm tra và sử dụng các nguồn lực của bạn theo cách tiết kiệm nhất.

Có nhiều lý do tại sao kiểm soát chất lượng lại quan trọng:

  • Khuyến khích ý thức về chất lượng: QC khuyến khích nhân viên lưu ý đến chất lượng trong suốt quá trình sản xuất, điều này có thể giúp tăng khả năng công ty đạt được mức chất lượng mong muốn.

  • Giảm chi phí sản xuất: Quy trình kiểm soát chất lượng kiểm tra việc sản xuất các mặt hàng không đạt tiêu chuẩn, tìm ra các yếu tố khiếm khuyết trong từng giai đoạn, khắc phục các vấn đề và giảm chi phí sản xuất.

  • Tăng sự hài lòng của người tiêu dùng: QC đảm bảo rằng khách hàng nhận được sản phẩm không bị lỗi hoặc khiếm khuyết, điều này làm tăng sự hài lòng tổng thể của khách hàng.

  • Tăng doanh số bán hàng: Kiểm soát chất lượng nhất quán có thể giúp công ty phát triển danh tiếng về chất lượng, do đó có thể thu hút khách hàng mới và tăng doanh số bán hàng.

  • Tăng lợi thế thương mại: Sản xuất các sản phẩm chất lượng cao đáp ứng tất cả các yêu cầu kiểm soát chất lượng của tổ chức có nghĩa là các sản phẩm đó sẽ luôn thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, nâng cao uy tín của doanh nghiệp.

  • Tinh thần nhân viên cao hơn: Khi nhân viên nhận ra rằng họ đang sản xuất các sản phẩm chất lượng cao mang lại giá trị cho người tiêu dùng, điều đó có thể cải thiện tinh thần công ty nói chung.

  • Phương pháp sản xuất tốt hơn: Quy trình kiểm soát chất lượng giúp hợp lý hóa và cải tiến quy trình sản xuất, giúp năng suất thường cao hơn.

  • Sử dụng hiệu quả các nguồn lực: Kiểm soát chất lượng đảm bảo rằng một công ty đang sử dụng hiệu quả các nguồn lực bằng cách giảm thiểu chất thải của sản phẩm và nguyên liệu cũng như tăng hiệu quả làm việc. 

Câu hỏi thường gặp về QC

Kiểm soát chất lượng có nghĩa là gì?

Kiểm soát chất lượng có nghĩa là cách một công ty đo lường rằng chất lượng sản phẩm của họ được duy trì (nếu tốt) hoặc được cải thiện nếu cần. Kiểm soát chất lượng có thể được thực hiện theo nhiều cách, từ việc thử nghiệm sản phẩm, xem xét các quy trình sản xuất và tạo ra các điểm chuẩn. Tất cả điều này được thực hiện để theo dõi các biến thể trong một sản phẩm.

4 Loại Kiểm soát Chất lượng là gì?

Có một số phương pháp kiểm soát chất lượng chính, như đã kể trên, bao gồm biểu đồ thanh x, Six Sigma, chế độ kiểm soát 100% và Phương pháp Taguchi.

Tại sao kiểm soát chất lượng lại quan trọng?

Kiểm soát chất lượng đảm bảo rằng hàng hóa bị lỗi không bị giao tới tay người tiêu dùng. Trong sản xuất thực phẩm và thuốc, kiểm soát chất lượng ngăn chặn các sản phẩm làm cho khách hàng bị ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và trong sản xuất, kiểm soát chất lượng có thể đảm bảo rằng tai nạn không xảy ra khi mọi người sử dụng một sản phẩm.

Ví dụ về Kiểm soát Chất lượng là gì?

Một khía cạnh của kiểm soát chất lượng trong sản xuất thực phẩm sẽ là giám sát các thông số kỹ thuật của thành phần, xem xét danh sách nhà cung cấp và đảm bảo cơ sở sản xuất sản phẩm thực phẩm được vệ sinh.

Sự khác biệt giữa QA và QC là gì?

QA là về cách một quá trình được thực hiện hoặc cách một sản phẩm được tạo ra. Ví dụ, nếu sữa được dán nhãn không béo, nhà máy sẽ có một phương pháp để đảm bảo loại sữa trong hộp được phản ánh bằng nhãn trên bao bì. QC tập trung vào quản lý chất lượng và chất lượng tổng thể của sản phẩm do công ty giám sát.

Bài học rút ra

  • Kiểm soát chất lượng (QC) là một quá trình mà thông qua đó doanh nghiệp tìm cách đảm bảo rằng chất lượng sản phẩm được duy trì hoặc cải thiện.
  • Kiểm soát chất lượng liên quan đến các đơn vị thử nghiệm và xác định xem chúng có nằm trong các thông số kỹ thuật của sản phẩm cuối cùng hay không.
  • Việc kiểm soát chất lượng được sử dụng trong một doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào sản phẩm hoặc ngành công nghiệp và tồn tại một số kỹ thuật để đo lường chất lượng.
  • Ngành công nghiệp thực phẩm sử dụng các phương pháp kiểm soát chất lượng để đảm bảo khách hàng không bị bệnh từ sản phẩm của họ.
  • Kiểm soát chất lượng tạo ra các biện pháp an toàn để đảm bảo các sản phẩm bị thiếu hụt hoặc hư hỏng không đến tay khách hàng.

Trên đây là những chia sẻ của Hỏi đáp công nghệ giúp các bạn hiểu hơn về QC là gì. Hi vọng bài viết sẽ giúp bạn định hình và cân nhắc liệu mình hoặc người thân có phù hợp để trở thành 1 QC hay không.